Was er wel een ballroom op de Titanic?

Een vraag die me gezien de hype rond de honderste 'zinkdatum' van het schip, erg bezig hield de laatste weken. Zo werd hier in Antwerpen een heel programma van het Red Star Line Museum gepresenteerd, waar een prominente plaats voorzien was voor the 'Ballroom Belgenland' . Dat was natuurlijk een ander schip en het voer ook in een andere tijd (tewaterlating 1923). Daar bestond zoiets al een wijdse 'reception room' waar ook het orkest speelde. Het ware sociale hart van het schip. De ruimte werd ook wel eens 'Palm Court' genoemd, omdat er effectief palmbomen stonden.

Daarom ging ik op zoek naar nog andere Palm Courts en de betekenis van die specifieke naam. Dat bleek gemakkelijk te kunnen worden nagegaan. The Palm Court Ballroom , de eerste met die naam, bevond zich in het Alexandria Hotel in downtown Los Angelos en bestaat vandaag nog steeds. Het is een vermaarde plek waar een goed deel van het societyleven in L.A. zich tussen 1911 en 1921 afspeelde. Befaamde Jazzartiesten uit de beginjaren van het genre traden er op en er werden heel wat societyballs georganiseerd.

 Na de opening van een concurrent in 1923 raakte de plaats echter uitgeleefd. In de jaren '50 en '60 stond de plek vooral bekend als boksring, zoals we hier in België ook wel zagen gebeuren met gelijkaardige danszalen. Vanaf 1971 is het een beschermd monument.

Maar zoals het nog vaker gaat, speelde men graag leentje buur bij de namen van befaamde feestpaleizen. Het lijstje El Dorado, Alcazar, Mabille, Flora, Lido, enz. kun je in dit geval dus uitbreiden met Palm Court ten minste als het om oceaanstomers gaat uit de gloriedagen van het genre. En er was inderdaad een Palm Court op de Titanic. Er is echter ook een grote 'maar' aan deze vaststelling verbonden. Laat het beeld voor zich spreken:

Zoals de meest  gedetailleerde vloerplannen die ik kon terugvinden al aantoonden: de Palm Court op de Titanic was met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid geen danszaal. In tegenstelling tot op de Belgenland lag de zaal namelijk aan één kant van het schip en ze was redelijk smal. Op de Belgenland was het een enorme ruimte die de hele breedte van het schip besloeg wat al meer aan een heus luxe danspaleis doet denken. En in tegenstelling wat de beroemde film doet geloven was er bedendeks nog veel minder plaats om een 'danske te placeren'. Bekijk de grondplannen van dek C, D en E maar eens goed. Buiten krappe hutten en eetzalen is er geen centimeter onbenut gelaten.

De Palm Court op de titanic was eerder eerder een soort lounge waar je iets kon drinken en waar het bij de muziek van een 'strijkje' aangenaam toeven was. Daarmee spon zich ook een tweede vraag aaneen in mijn brein: was er wel een dansorkest op de Titanic? Maar dat is stof voor een volgende bijdrage.

Les Climbias

Een mens vindt niet elke dag "toevallig" een link naar een balorganisatie met traditie. 'Le bal Costumé des Climbias' dat elk jaar met carnaval in Lodelinsart plaatsvindt, is zo'n uitzondering. Het bal bestaat sinds 1893 en is zowel 'masqué' als 'non-masqué', het heeft zijn eigen dans en dito danswijs en als klap op de vuurpeil een nog vrijwel intakte balzaal. Een mens zou van minder lyrisch worden.

Pareltjes van Danspaleizen

Dit is zo'n beetje de start van een minireeksje over danszalen in oude stijl. Telkens stel ik hier een oude danszaal voor die vandaag nog kan worden gebruikt. Omdat onroerend dansant erfgoed nog steeds massaal wordt gesloopt, willen we goede initiatieven, zowel van de overheid als van privé horeca ondernemers positief in de kijker zetten. Telkens krijgen jullie ook een stukje geschiedenis van de zaal mee.

Ondertussen in Enschede...

Toen ik een paar weken geleden de 2de straalschijf van folkgroep Embrun in handen kreeg, werd mijn aandacht getrokken door de foto's aan de binnenkant van de CD hoes. Die bleken allemaal genomen tijdens een optreden in het Nederlandse Enschede. De impressies van dat concert moeten de jongens van Embrun bijgebleven zijn, want de volledige fotoschoot van de Cd is eraan gewijd. We kunnen ons dat levendig voorstellen. Een intakt interieur van een echte oude danszaal van ca 1890 kom je niet elke dag meer tegen vandaag de dag. Ze worden namelijk meestal gesloopt voor je er erg in hebt.

Het was bovendien één van de laatste optredens in de oude danszaal van de oude schouwburg van Enschede. Helaas, kunnen we nu wel zeggen. Als we dit artikel mogen geloven zou het interieur van deze zaal plaats moeten ruimen voor één of ander virtueel kenniscentrum. En wij die dachten dat ze in Nederland veel intelligenter met hun erfgoed omsprongen. Zoals hieruit blijkt, vertonen onze beleidsmakers blijkbaar dezelfde blinde vlek. Je kunt zelfs beter spreken van een gebrek aan visie op stedelijke centra in het algemeen. Men klaagt voortdurend dat onze binnensteden geen bruisend leven meer hebben na de kantooruren. Maar tegelijkertijd sluit men wel die laatste zaaltjes waar het gezellig toeven is bij goede, niet te luide muziek die niemand stoort. Waar een publiek met de fiets, het openbaar vervoer of te voet naar toe kan. Waar een vreedzame coëxistentie mogelijk is tussen bewoning, muziek en locale economie. Men zou misschien soms wat kleinschaliger moeten leren denken. Of laat ze eens hier in Antwerpen naar De Roma of in Sint - Niklaas naar De Casino komen kijken voor inspiratie.

Volkdansbal in Danspaleis Rubens anno 1939

Dit artikel schreef ik zoveel jaar terug eens voor folkroddels. Aangezien het nog steeds grote actualiteitswaarde heeft, herneem ik het hier.

Gisterenavond vond zoals naar jaarlijkse gewoonte het volksdansbal van Speelschaar De Vedelaar uit Antwerpen plaats in Danspaleis Rubens. Tegen halfnegen des avonds was de enorme dansvloer opnieuw goed gevuld met het talrijk opgedaagd, overwegend jeugdig publiek. Het is verheugend vast te stellen hoe moderne jongens en meisjes van vandaag dit soort gezond vermaak zo weet te smaken.. Geen één ging zich te buiten aan tabak of drank of verstoorde de opperbeste frisse en blijde vriendschap van het samen dansen op enige andere wijze. De vele Engelse Contradansen en enkele van onze eigen traditionele dansen werden erg gesmaakt door het jonge volkje. Ook het orkest liet zich van zijn beste zijde bewonderen. We herkennen Nonkel Leemans op het Groot Accordeon en Bompa Van Mierlo aan de klarinet, moedig terzijde gestaan door Groot-Nonkel Stichelmeyer op de percussie en Tante Vanden Abeele met een viool onder haar fors gevormde onderkin. Het spontane en gemoedelijk samen muziceren, in hedendaagse termen van de jeugd op zijn Engels een Jam – session genoemd, was een waardige afsluiter van deze waarlijk feestelijke avond. We willen Danskant bedanken voor het bereidwillig ter beschikking stellen van deze unieke foto's uit hun archief.

Danszalen en lantarens

Tijdens mijn talloze zoektochten in het Stadsarchief Antwerpen, kwam ik een wet uit 1853 op het spoor die de uitbaters van horecagelegenheden wilde verplichten om een lantaren boven hun deur te hangen. Na een massaal protest vanwege de herbergiers, werd deze wet al snel opnieuw weer ingetrokken. De wet breidde in feite een vervolg aan een toentertijd nog bestaande wet uit de 18de eeuw, van voor de tijd dus dat de straatverlichting in onze steden bestond.
Groot was dan ook mijn verbazing om deze foto aan te treffen op de blog van het Krugerplein en Peperbuswijk in Borgerhout. Op eerste gezicht zien we 'gewoon' de bocht van de Bothastraat met pal in het midden een gebouw met een lantaren. Als we wat beter kijken kunnen we de tekst boven de deur lezen: Le Robinet, Wdwe Moonen. Wat zoveel betekent als Le Robinet, uitgebaat door Weduwe Moonen.
Nu wil het toeval dat tijdens mijn zoektochten in het stadsarchief voor het Museum Vleeshuis, ik verschillende balboekjes aantrof voor bals in een 'Le Robinet' in de Bothastraat. Le Robinet blijkt dus een danszaal te zijn geweest, én er hing een lantaren voor de deur... De enige zichtbare in de straat overigens. Nu golden de wetten van Antwerpen natuurlijk nog niet in Borgerhout ten tijde van Le Robinet. De tekst van de blog stelt een vraag naar de preciese naam van de straat. Onderaan staat namelijk Rue du Kattenberg, terwijl, de blogger heel terecht opmerkt dat de Kattenberg een rechte straat is.
We denken dat onze balboekjes het mysterie van de 'bocht' in de Kattenbergstraat een beetje kunnen helpen oplossen. Op het balboekje van 1909 lag Le Robinet aan de Kattenbergstraat en in dat van 1911 in de Bothastraat. Blijkbaar heette de Bothastraat voor 1911 ook Kattenberg. Volgens onze meest recente informatie werd Le Robinet later zaal Cattelberg. Met andere woorden: een historische zaal uit het hartje van Borgerhout wordt binnenkort door het Stadsbestuur gesloopt, op een boogscheut van - O, Ironie! - De Roma.